اسنپچت در ساعات مدرسه برای نوجوانان اعلانهای تلفنی ارسال میکرد و از آنها میخواست آنچه در کلاسهایشان میگذرد را با دیگران به اشتراک بگذارند. متا به «سفیران نوجوان» پول میداد تا اینستاگرام را تبلیغ کنند و محصولات تبلیغاتی این شرکت را در میان دوستانشان در مدرسه پخش کنند. تیکتاک میلیونها دلار به انجمن ملی اولیا و مربیان آمریکا (National PTA) پرداخت کرد؛ بخشی از این پول صرف برگزاری رویدادهایی در مدارس درباره ایمنی آنلاین و ارائه اظهارنظرهای مثبت به خبرنگاران میشد. بر اساس بررسی نیویورکتایمز از اسناد داخلی شرکتها، شرکتهای بزرگ شبکههای اجتماعی بارها دانشآموزان را هدف قرار دادهاند؛ حتی در شرایطی که شکایتها درباره آسیب این پلتفرمها به سلامت روان و عملکرد تحصیلی نوجوانان بیشتر و بیشتر میشد.
عکس 1 نمونهای از اعلانهای اسنپچت برای متقاعد کردن کودکان به اشتراک گذاری محتوا از داخل مدرسه.
این اسناد در جریان شکایتهایی به دست آمدهاند که بیش از ۱۴۰۰ منطقه آموزشی در آمریکا علیه متا، اسنپ، تیکتاک و یوتیوب مطرح کردهاند؛ شکایتهایی که همزمان با افزایش واکنشهای منفی به شبکههای اجتماعی و معرفی این پلتفرمها بهعنوان عامل اصلی تنهایی، قلدری، اختلالات خوردن و سوءاستفاده جنسی شکل گرفتهاند. اعتراضها که مدتها بر آسیب شبکههای اجتماعی به سلامت روان متمرکز بود، حالا به برهمزدن فضای کلاس درس معطوف شده است. بسیاری از مناطق آموزشی استفاده از گوشیهای هوشمند را در کلاس ممنوع کردهاند و برخی نیز در حال بازنگری در اتکای خود به دستگاههایی مانند کرومبوکها هستند؛ لپتاپهای ارزانقیمتی که شرکت گوگل، مالک یوتیوب، تولید میکند.
بر اساس این اسناد و گفتوگو با دهها والد، معلم و کارمند سابق شرکتهای فناوری، تلاش این شرکتها برای چسباندن کودکان به صفحهنمایش، نگرانیهای والدین، معلمان و حتی تیمهای اعتماد و ایمنی خود شرکتها درباره ایجاد اختلال در روند آموزش را تحتالشعاع قرار داده است. مدیران تیکتاک برخلاف توصیه چندساله تیمهای ایمنی خود، هیچگاه اعلانها را در ساعات مدرسه غیرفعال نکردند. در یکی از اسناد راهبردی اسنپچت، استفاده از گوشی در کلاس با عبارت «استفاده زیرمیزی» توصیف شده است. مدیران گوگل نیز میدانستند که یوتیوب در طول ساعات مدرسه ویدئوهایی به دانشآموزان پیشنهاد میدهد که ارتباطی با درس و آموزش آنها ندارد.
مناطق آموزشی آمریکا در شکایتهای خود استدلال میکنند که طراحی اعتیادآور این اپلیکیشنها کار معلمان را دشوارتر کرده است. پروین وارن، یکی از وکلای اصلی مدارس، گفت پلتفرمهایی که وعده سرگرمی بیپایان، نامحدود و متنوع میدهند، آنقدر وسوسهانگیزند که تمرکز کردن روی کاری که دانشآموزان باید در مدرسه انجام دهند، واقعاً دشوار میشود.
این شرکتها استدلال میکنند که همهگیری کووید و عوامل دیگری به سلامت روان نوجوانان آسیب زدهاند و والدین، مدارس و تولیدکنندگان تلفن همراه نیز در قبال عادتهای استفاده کودکان از گوشی مسئولیت دارند. آنها همچنین میگویند با افزودن قابلیتهای کنترل والدین و محدودیتهای حساب برای افراد زیر سن قانونی، پلتفرمهای خود را ایمنتر کردهاند.
هر چهار شرکت اخیراً با مدارس شهرستان برثیت، یک منطقه آموزشی کوچک در بخش روستایی ایالت کنتاکی، به توافق رسیدند. این پرونده بهعنوان یک پرونده آزمایشی برای مجموعه دعاوی مشابه در سراسر آمریکا مطرح بود. منطقه آموزشی که حدود ۱۵۰۰ دانشآموز دارد، ابتدا برای دریافت ۳ میلیون دلار غرامت و حدود ۶۰ میلیون دلار دیگر برای یک برنامه بلندمدت آموزشی و سلامت روان درخواست داده بود. بر اساس اسنادی که منتشر شدند، شرکتها توافق کردند در مجموع ۲۷ میلیون دلار به شهرستان برثیت بپردازند: ۹ میلیون دلار از متا، ۸ میلیون دلار از اسنپ، ۸ میلیون دلار از تیکتاک و ۲ میلیون دلار از گوگل.
الکساندرا لهاو، استاد حقوق دعاوی مدنی در دانشکده حقوق دانشگاه کرنل، گفت اگرچه هنوز پیشبینی تأثیر نهایی این روند قضایی بر کلاسهای درس دشوار است، اما این پروندهها ریسک مالی قابلتوجهی برای شرکتها ایجاد میکنند و ممکن است میلیاردها دلار برایشان هزینه داشته باشند. برثیت نخستین مورد از شش پرونده موسوم به «bellwether» بود؛ پروندههایی که نتیجه آنها احتمالاً مسیر سایر پروندهها را مشخص خواهد کرد. شاکی بعدی منطقه آموزشی متحد توسان در آریزوناست که حدود ۴۰ هزار دانشآموز دارد و بیش از یک میلیارد دلار غرامت درخواست کرده است.
تقلا برای جلب توجه نوجوانان
در روزهای ابتدایی شبکههای اجتماعی، پیش از آنکه این صنعت زیر ذرهبین خشم افکار عمومی قرار بگیرد، برخی از مدیران پلتفرمها آشکارا درباره تلاش خود برای جذب نوجوانان صحبت میکردند؛ گروه جمعیتی مهمی که میدانستند به شکلگیری پلتفرمهای موفق کمک میکنند و میتوانند کاربران مادامالعمر آنها شوند.
در سال ۲۰۱۲، چند ماه پس از راهاندازی اسنپچت، ایوان اشپیگل، یکی از بنیانگذاران شرکت، نوشت:
بیشتر کاربران دانشآموزان دبیرستانی هستند و از اسنپچت برای رد و بدل کردن یادداشت در کلاس استفاده میکنند.
او همچنین گفت «اوج فعالیت» کاربران در ساعات مدرسه اتفاق میافتاد.
متا نیز تلاش کرد برند خود را در مدارس تبلیغ کند؛ زیرا بهشدت نگران بود کاربران جوان، فیسبوک و اینستاگرام را به مقصد رقبایش ترک کنند. در یک سند داخلی مربوط به سال ۲۰۱۸ آمده بود: «به دست آوردن مدارس، راه پیروز شدن در میان نوجوانان است». از همان سال، این شرکت شروع به جذب «سفیران نوجوان» کرد تا بهعنوان رابط آن در دبیرستانهای محلی در پنج بازار کلیدی فعالیت کنند. به این دانشآموزان محصولات تبلیغاتی برند شرکت داده میشد تا با دیگران به اشتراک بگذارند و در ازای انجام چالشهای ماهانه، مانند انتشار ویدئوچتهای اینستاگرامی با دوستانشان، کارت هدیه ۴۵ دلاری دریافت میکردند.
لیا امانوئل، یکی از سفیران نوجوان سابق که اکنون هنرمندی در شهر نیویورک است، میگوید دنبالکنندگان او در اینستاگرام زمانی که در مدرسه مورد آزار و اذیت قرار میگرفت، از او حمایت میکردند. اما حالا درباره نقشی که در تشویق سایر نوجوانان به استفاده از این پلتفرم داشته، احساس تعارض میکند. او همچنان احساس میکند به انتشار محتوا در فضای آنلاین وابسته شده و معتقد است این کار عادت مضری است؛ چیزی که در ۱۴سالگی متوجه آن نبود.
متا گفت تلاشهایش برای تصاحب مدارس، از جمله برنامه سفیران، بر دریافت بازخورد درباره محصولات جدید متمرکز بوده است. سخنگوی متا نیز گفت این شرکت با والدین، مدارس و نوجوانان برای ایجاد ویژگیهای امنیتی همکاری دارد.
عکس 2 جوایزی که شرکت متا به سفیران نوجوان برتر ماه اهدا کرده
کارکنان گوگل نیز از کلاسهای درس بهعنوان منبعی برای جذب مشتریان بلندمدت یاد کرده بودند. در یکی از ارائههای این شرکت در سال ۲۰۲۰ آمده بود: «سرمایهگذاری در مدارس به وارد کردن کودکان به اکوسیستم گوگل کمک میکند». گوگل در ۱۵ سال گذشته با لپتاپهای کرومبوک و نرمافزارهای طراحیشده برای مدارس بر بازار فناوری آموزشی مسلط شده است. این کسبوکار در دوران همهگیری رونق گرفت؛ زمانی که بسیاری از مناطق آموزشی برای آموزش از راه دور، دستگاه اختصاصی در اختیار دانشآموزان قرار دادند و اکنون اکثریت مدارس آمریکا از محصولات گوگل برای آموزش استفاده میکنند.
بر اساس اسناد دادگاه و گفتوگوها، اعضای بخش آموزش شرکت اغلب درباره محصولاتی که باور داشتند به بهبود یادگیری میانجامند، مانند لپتاپهای ارزانقیمت و ویدئوهای آموزشی یوتیوب، هیجانزده بودند. بااینحال، آنها در کنار مدیران محصولی کار میکردند که روی منفعتی متفاوت تمرکز داشتند: افزایش میزان تماشای یوتیوب. در یک یادداشت داخلی در سال ۲۰۱۵ کارکنان یوتیوب اشاره کرده بودند که روزهای شنبه نسبت به پنجشنبه ۸۰ میلیون ساعت زمان تماشای بیشتری ثبت میکنند و نوشته بودند: «افزایش استفاده در مدارس از دوشنبه تا جمعه میتواند این فاصله را کاهش دهد!»
حتی در همان زمان نیز روشن بود که یوتیوب برای مدارس مشکلساز شده است. تیم آموزش شرکت بارها شکایت کرده بود که الگوریتم یوتیوب اغلب کودکان را وارد زنجیرهای از محتوای نامرتبط میکند. اگر فردی با جستوجوی عبارت «معادلات خطی» وارد یوتیوب میشد، پلتفرم ابتدا یک ویدئوی آموزشی پیشنهاد میداد، اما پس از آن ممکن بود یک ویدئوی کمدی از ویل فرل را نمایش دهد.
خوزه کاستاندا، سخنگوی گوگل، گفت این اسناد منسوخ شدهاند. به گفته او، گوگل در سال ۲۰۲۲ ابزاری منتشر کرد که به معلمان اجازه میدهد تبلیغات و پیشنهادهای ویدئو را حذف کنند و امکان محدود کردن یوتیوب نیز مدتهاست روی کرومبوکهای مدارس وجود دارد. اما معلمان و والدین گفتند دانشآموزان حتی با وجود مسدود بودن سایتها، از پروکسی و راههای دیگر برای دور زدن استفاده میکردند. مدارس نیز برای تحقیقات درسی امکان جستوجو در یوتیوب را فراهم میکردند و همین نظارت را دشوارتر میکرد.
جوانا هیوستون، مادر یک دانشآموز کلاس ششم در ریچموند هیل جورجیا، گفت پسرش بین ماه اوت و ژانویه، در ساعات مدرسه بیش از ۱۵۰۰ ویدئوی غیرآموزشی یوتیوب را با کرومبوک خود تماشا کرده بود. او گوگل را بهخاطر بازاریابی برای مدارس و فراهم کردن امکان مصرف بیفکرانه محتوا مقصر میدانست و گفت: «گوگل یک اکوسیستم کامل طراحی کرده که در نهایت برای این شرکت سودآوری دارد و من فکر نمیکنم این طراحی چندان به نفع دانشآموزان باشد».
مقصر اصلی اکثر دردسرها
این شرکتها فقط از سوی والدین و معلمان با شکایت مواجه نبودند؛ تیمهای داخلی اعتماد و ایمنی خودشان نیز نگرانیهایی داشتند. در یک کنفرانس درباره ایمنی دانشآموزان در سال ۲۰۲۳، مدیران مدارس درباره تجربه خود از اسنپچت هشدار دادند و گفتند حتی کودکان ۹ ساله نیز تصاویر برهنه رد و بدل کردهاند. یکی از مدیران مدارس در آلاباما نیز اسنپچت را «عامل شماره یک ایجاد دردسر در میان کودکان مدرسه» توصیف کرده بود و به قلدری مجازی و تصاویر نامناسب اشاره کرده بود.
در همان سال، یکی از کارکنان اسنپچت با قابلیتی مخالفت کرد که در طول روز برای دانشآموزان دبیرستانی اعلان میفرستاد و از آنها میخواست آنچه در کولهپشتی یا کلاسشان میگذرد، به اشتراک بگذارند. این کارمند گفت کودکان باید امکان انصراف داشته باشند تا از «الگوهای تاریک [۱] » طراحی دستکاریکننده و فریبنده و ریسکهای قانونی جلوگیری شود. این پیشنهاد پذیرفته نشد.
در تیکتاک نیز برخی کارکنان هشدار داده بودند که ایجاد وقفههای مکرر در کلاس درس باعث واکنش منفی خواهد شد. در سال ۲۰۲۲، یکی از کارکنان در یک گروه داخلی متمرکز بر ایمنی کودکان، درباره قابلیت جدیدی که کاربران را ترغیب میکرد ظرف سه دقیقه پست منتشر کنند، نوشت: «معلمها از آن متنفر خواهند شد.» او اضافه کرد: «بچهها همین حالا هم در کلاس به گوشیهای هوشمند اعتیاد دارند.» در پاسخ، یکی از مدیران گفت وظیفه تیم این است که هم از کسبوکار شرکت حمایت کند و هم آن را به چالش بکشد و افزود: «اگر فرض کنیم نوجوانان در هر صورت قرار است درگیر فضای مجازی باشند، ترجیح میدهیم اینجا و در تیکتاک باشند». این شرکت در سال ۲۰۲۳ این قابلیت را حذف کرد.
در همان سال، تیکتاک بررسی کرد که آیا میتواند در ساعات مدرسه اعلانها را برای افراد زیر سن قانونی کاملاً خاموش کند یا نه، اما این طرح کنار گذاشته شد. در اسناد داخلی مربوط به این قابلیت آمده بود که چنین اقدامی تعداد کاربران فعال روزانه را کاهش میدهد و بهدلیل تفاوت در برنامه زمانی مدارس، اجرای آن برای شرکت دشوار خواهد بود. تیکتاک درباره اسناد داخلی مربوط به قابلیتهایی که بر کودکان در مدرسه تأثیر میگذاشتند اظهارنظر نکرد، اما گفت دهها تنظیمات مربوط به حریم خصوصی و ایمنی، از جمله ابزارهای کنترل والدین، در اختیار کاربران قرار دارد.
پروپاگاندای انجمن اولیا و مربیان
شرکتهای بزرگ فناوری مدتهاست با انجمنهای اولیا و مربیان همکاری میکنند تا وجهه خود را بهبود دهند و امنیت در اینترنت را ترویج کنند. اما اسناد جدید نشان میدهند انجمن ملی اولیا و مربیان آمریکا (National PTA)، سازمانی با حدود ۲۲ هزار شعبه محلی، خود نیز فعالانه به دنبال چنین قراردادهایی بوده است. در ایمیلی در سال ۲۰۲۴، این انجمن در پیشنهاد خدمات خود به اسنپچت وعده داده بود که میتواند به «بهبود نگاه و احساسات عمومی» و ایجاد «درک و احساس اطمینان بیشتر» میان والدین کمک کند. اسنپچت در نهایت حاضر نشد بودجهای در اختیار آن قرار دهد.
اینکه انجمن ملی اولیا و مربیان دقیقاً چه میزان پول از شرکتهای شبکههای اجتماعی دریافت کرده همچنان محرمانه است؛ اما در سال ۲۰۲۴ یکی از مسئولان انجمن گفت شرکتها معمولاً سالانه بین ۲۵۰ هزار تا ۵۰۰ هزار دلار پرداخت میکنند و تعداد انگشتشماری نیز میلیونها دلار میپردازند.
تیکتاک نخستین قرارداد از چندین قرارداد خود با این گروه را در سال ۲۰۱۹ امضا کرد؛ زمانی که کسبوکار این اپلیکیشن در آمریکا با انتقادهای فزاینده روبهرو بود. بر اساس یک ارائه انجمن، هدف قرارداد «ارتقای مثبت تصویر بایتدنس در میان والدین» بود. کارکنان تیکتاک و انجمن سپس درباره محل برگزاری یک رویداد ایمنی اینترنت بحث کردند و مدرسهای در تامپا، با اهمیت رسانهای و سیاسی، انتخاب شد. انجمن به شعبه محلی خود هزار دلار پرداخت تا رویداد برگزار شود.
در این رویداد در فوریه ۲۰۲۰، والدین و کودکان درباره زمان استفاده از صفحهنمایش صحبت کردند و خبرنگاران محلی نیز حضور داشتند. یک اینفلوئنسر درباره حرفهای گفت که با کمک تیکتاک ساخته است. داماریس آلن، رئیس وقت شعبه محلی انجمن، گفت بسیاری از والدین از رویداد استقبال کردند، اما حضور اینفلوئنسر برای او شبیه «پروپاگاندا» بود.
بعدتر همان سال، تیکتاک ۲ میلیون دلار برای حمایت از انجمن ملی اولیا و مربیان پرداخت و در سال ۲۰۲۴ نیز ۳ میلیون دلار دیگر داد تا تلاشهای این شرکت برای ایمنی جوانان را تبلیغ کند. سخنگوی تیکتاک گفت به تأمین مالی سازمان افتخار میکند. در نهایت، اسناد این پرونده تصویری از رابطهای پیچیده میان پلتفرمها و مدارس ترسیم میکنند: شرکتها همزمان که برای جذب و نگهداشت کاربران جوان تلاش میکردند، از پیامدهای این حضور بر کلاس درس و آموزش نیز آگاه بودند و گاهی کارکنان داخلی درباره همان راهبردها هشدار میدادند.
