اینترنت کنونی با نام «وب۲» شناخته میشود. این نسل از وب، ارتباطات، تجارت و سرگرمی جهانی را متحول کرده است. کارهای روزمره ما با پلتفرمهایی مانند متا[۱]، یوتیوب[۲] و آمازون[۳] گره خوردهاند. این سایتها تولید محتوا و اتصال را برای کاربران آسان میکنند. با وجود این آشنایی گسترده، بسیاری از مردم هنوز مفاهیم جدید را نمیشناسند. نظرسنجی «هاروارد بیزنس ریویو[۴]» در سال ۲۰۲۲ این موضوع را نشان داد. حدود ۷۰ درصد از ۵۰ هزار شرکتکننده از وب۳ بیاطلاع بودند. مارک زالان[۵]، مدیرعامل «گوماینینگ[۶]»، وب۳ را عصر جدید اینترنت میداند. تمرکززدایی و شفافیت در مرکز این عصر قرار دارند. این ویژگیها به افراد مالکیت و کنترل بیشتری بر زندگی دیجیتال میدهند. گزارش مککینزی[۷] نیز جهش بزرگی را در علاقه به عناصر وب۳ از سال ۲۰۱۸ نشان میدهد. این رشد حوزههای سرمایهگذاری، ثبت اختراع و انتشارات علمی را شامل میشود. بخش خدمات مالی نیز در پذیرش این فناوری پیشرو بوده است. حجم تراکنشهای روزانه در صرافیهای غیرمتمرکز حتی زمانی از ۱۰ میلیارد دلار عبور کرد. نگرانیها درباره حریم خصوصی دادهها افزایش یافته است. تسلط غولهای فناوری نیز بحثهای زیادی ایجاد کرده است. این مسائل نیاز به تغییر ساختار اینترنت را سرعت دادهاند. وب۳ در این شرایط بهعنوان یک راهنما ظاهر میشود و چشماندازی غیرمتمرکز و کاربرمحور ارائه میدهد. پیامدهای وب۳ تنها فنی نیستند. این تحولات با پویاییهای اجتماعی هماهنگ هستند. وب۳ میتواند دسترسی به اطلاعات را دموکراتیزه کند. این تغییر، جوامع حاشیهنشین را در مدلهای متمرکز فعلی توانمند میسازد. فناوریهایی مانند بلاکچین شفافیت و امنیت بیشتری وعده میدهند. این ابزارها به نگرانیهای قدیمی درباره حریم خصوصی پاسخ میدهند. این پیشرفتها در جامعهای که به تعاملات دیجیتال وابسته است، اهمیت زیادی دارند. پذیرش وب۳ به معنای ساخت جامعهای عادلانه، فراگیر و منعطف است.
وب۳ میتواند دسترسی به اطلاعات را دموکراتیزه کند. این تغییر، جوامع حاشیهنشین را در مدلهای متمرکز فعلی توانمند میسازد. فناوریهایی مانند بلاکچین شفافیت و امنیت بیشتری وعده میدهند. این ابزارها به نگرانیهای قدیمی درباره حریم خصوصی پاسخ میدهند.
وب۲ بر محتوای تولیدشده توسط کاربر و تعاملات اجتماعی تمرکز دارد. پلتفرمها زیرساخت را فراهم میکنند و کاربران با فعالیت خود ارزش خلق میکنند. سپس پلتفرمها این دادهها را جمعآوری و از آنها درآمدزایی میکنند. این روند نگرانیهایی درباره کنترل کاربر ایجاد کرده است. پلتفرمهای وب۲ میتوانند محتوا را سانسور کنند و دسترسی کاربران را محدود سازند. مارک زالان بر این محدودیتها تأکید میکند. او معتقد است وب۲ میان کاربر و پلتفرم ناهماهنگی قدرت ایجاد کرده است. کاربران اکنون کنترل کمی بر دادههای خود دارند و در برابر سیاستهای پلتفرمها انتخابهای محدودی پیش روی آنهاست. برای مثال، یک موزیسین را تصور کنید. او آهنگهای خود را در یک پلتفرم محبوب استریم موسیقی آپلود میکند. پلتفرم دسترسی به مخاطبان بزرگ را برای او فراهم میسازد. اما موزیسین بخش زیادی از کنترل خود را از دست میدهد. پلتفرم درباره تبلیغات و اشتراک درآمد تصمیم میگیرد و حتی سیاستهای نظارت بر محتوا را تعیین میکند. این وضعیت خلاقیت را محدود میکند و پتانسیل درآمدزایی تولیدکنندگان محتوا را کاهش میدهد.
وب۳ تلاش میکند با این مشکلات مقابله کند. این فناوری از بلاکچین بهره میگیرد. بلاکچین پایه ارزهای دیجیتال مانند بیتکوین است. این فناوری یک دفتر کل توزیعشده ایجاد میکند. دادهها در این سیستم بهطور شفاف ثبت میشوند و سپس در شبکهای از تأییدکنندگان به اشتراک گذاشته میشوند. این تمرکززدایی نیاز به یک مرجع مرکزی را حذف میکند و شفافیت و امنیت کاربر را افزایش میدهد. سارا گارسیا، پژوهشگر بلاکچین در «امآیتی[۸]»، توضیح میدهد که وب۳ یک تغییر بزرگ به سمت اینترنتی کاربرمحور است. وب۳ مالکیت دادهها و هویتهای آنلاین را به کاربران بازمیگرداند و پتانسیل ایجاد یک اکوسیستم دیجیتال منصفانه را دارد. ابتکاراتی مانند «گوماینینگ» نمونهای از این انتقال هستند. این پروژه بر تمرکززدایی در استخراج بیتکوین تمرکز دارد. استخراج بیتکوین بهطور سنتی به تجهیزات گران و مهارت فنی نیاز داشت. «گوماینینگ» این موانع را حذف کرده است. این شرکت مالکیت بخشی از قدرت استخراج را از طریق انافتی[۹]ها ممکن میکند. این روش دسترسی به استخراج بیتکوین را همگانی میسازد و افراد میتوانند بدون هزینههای اولیه سنگین وارد این حوزه شوند.
تأثیرات اجتماعی وب۳ فراتر از نوآوری فنی است. این فناوری با همگانی کردن دسترسی به اطلاعات، شرایط را برای همه برابر میکند. وب۳ افراد و جوامع را در سراسر جهان توانمند میسازد و شمول اقتصادی را تقویت میکند. تأکید بر شفافیت نیز به نگرانیهای جدی درباره حریم خصوصی پاسخ میدهد. وب۳ جامعهای عادلانهتر را در عصر دیجیتال ترویج میکند. کاربردهای این فناوری تنها به تراکنشهای مالی محدود نیست. رسانههای اجتماعی غیرمتمرکز یکی از نمونههای مهم هستند. کاربران در این پلتفرمها مالکیت دادههای خود را حفظ میکنند و الگوریتمها تحت نظارت مستقیم جامعه عمل میکنند. این ساختار محیطی امن و مقاوم در برابر سانسور ایجاد میکند. وب۳ بازار کار فریلنسری و آینده کار را نیز دگرگون میسازد. کارگران میتوانند پروفایلها و پروژههای خود را مستقل مدیریت کنند و دستمزدهای عادلانهتری دریافت نمایند. وب۳ همچنین عنصر اصلی متاورس است. کاربران در این جهان مجازی با یکدیگر تعامل دارند و مالکیت غیرمتمرکز داراییهای دیجیتال نقش محوری دارد.
تأثیرات اجتماعی وب۳ فراتر از نوآوری فنی است. این فناوری با همگانی کردن دسترسی به اطلاعات، شرایط را برای همه برابر میکند. وب۳ افراد و جوامع را در سراسر جهان توانمند میسازد و شمول اقتصادی را تقویت میکند.
البته وب۳ هنوز در مراحل اولیه توسعه قرار دارد. این فناوری با چالشهای مهمی روبهروست. مقیاسپذیری یکی از موانع اصلی است. شبکههای بلاکچین هنوز در پردازش حجم زیاد تراکنشها مشکل دارند. پذیرش عمومی نیز چالش دیگری است. این فناوری برای تازهواردان پیچیدگیهای زیادی دارد. قوانین دولتی نیز مدام تغییر میکنند و این موضوع برای کسبوکارها و کاربران بلاتکلیفی ایجاد میکند. مارک زالان بر اهمیت مقیاسپذیری تأکید میکند. او معتقد است تراکنشهای ارزان و کارآمد برای همگانی شدن وب۳ ضروری هستند. شرکتهایی مانند «گوماینینگ» با ارائه راهحلهایی مانند مالکیت بخشی، به این مشکلات پاسخ میدهند.
وب۳ تنها یک جهش فنی نیست. این فناوری نیرویی تحولآفرین برای بازسازی تعاملات دیجیتال است. پذیرش این تحول میتواند اینترنتی امنتر و شفافتر برای همه ایجاد کند. با این حال، وب۳ راهحل قطعی همه مشکلات نیست و چالشهای زیادی پیش رو دارد. این فناوری در سالهای آینده تکامل خواهد یافت. زالان معتقد است وب۳ جایگزین کامل وب۲ نمیشود. هدف آن ارائه گزینههای بیشتر به کاربران است. وب۳ یک اکوسیستم دیجیتال متعادلتر ایجاد میکند. در آینده یک مدل ترکیبی شکل میگیرد. اپلیکیشنهای متمرکز و غیرمتمرکز در کنار هم فعالیت خواهند کرد و نقاط قوت یکدیگر را تقویت میکنند. دستیابی به این یکپارچگی نیازمند همکاری نزدیک میان غولهای فناوری و استارتآپهای بلاکچین است.
وب۳ در هسته خود یک تغییر الگو است. این فناوری کاربر را در مرکز قرار میدهد و مالکیت و استقلال واقعی را به او بازمیگرداند. این ویژگیها فضای دیجیتال را عادلانهتر میکنند و قدرت واقعی کاربران را احیا میسازند. سفر به سوی آینده وب۳ تازه آغاز شده است. شما میتوانید تولیدکننده محتوا، مصرفکننده یا کارآفرین باشید. وب۳ فرصتهای گستردهای برای تجربهای آزادتر در اختیار شما قرار میدهد. همه ما با آگاهی بیشتر میتوانیم در شکلدادن به نسخه بعدی اینترنت نقش داشته باشیم.
