طبق آمارهای منتشرشده در سال 1398 بیش از 25 میلیون کاربر اینترنتی در ایران، کودکان هستند. (زیر 18 سال). آن‌ها برای دستیابی به اطلاعات و افزایش دانش عمومی و تخصصی در قالب آموزشی مدرسه یا به‌صورت غیررسمی از طریق محتوای منتشرشده در سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی؛ برقراری ارتباط با دوستان، اعضای خانواده و دیگران؛ انجام تکالیف درسی؛ دانلود موسیقی و فیلم؛ دانلود بازی‌های رایانه‌ای و هم‌چنین بازی کردن در بازی‌های برخط، به اینترنت مراجعه می‌کنند. هم‌اکنون استفاده از رایانه و فناوری‌های دیجیتال بخش عمده‌ای از اوقات فراغت کودکان ایرانی را به خود اختصاص می‌دهد. بااین‌حال فضای مجازی را باید از هر دو منظر فرصت‌ها و تهدیدها موردتوجه قرار داد. فضای مجازی برای استفاده در موارد متعددی مفید است هرچند خطرات بالقوه و بالفعلی نیز برای فرزندان در این فضا وجود دارد که لازم است با مشارکت همه ذینفعان تدبیری هوشمندانه اتخاذ شود؛ این مهم نه‌فقط در ایران بلکه در بسیاری از کشورهای جهان امری مقبول و در حال پیگیری است.

متأسفانه آمار بروز و دقیقی از تعداد کودکان برخط و تحلیل رفتار کودکان در فضای مجازی در دسترس نیست که در مقایسه با اقدامات سایر کشورها و سازمان‌های بین‌المللی کمی نگران‌کننده است، اما طبیعتاً در زمان کنونی با توجه به گذار از تجربه‌ی همه‌گیری ویروس کووید-19 و آموزش مجازی می‌توان ادعا کرد که اصل بر این است که همه کودکان برخط هستند و در حال حاضر اهمیت و ضرورت اقدامات حمایتی حقوقی برای کودکان به حداکثر میزان ممکن خودش رسیده و تقریباً تمام کودکان ایران را درگیر کرده است. کودکانی هم که به دلیل محرومیت اقتصادی دسترسی به فضای مجازی ندارند، با توجه به رویکردهای نهادهای تصمیم‌گیری کشور در راستای عدالت دسترسی و عدالت آموزشی، به‌زودی از این امکان برخوردار خواهند شد، البته مؤسسات خیریه و کمک‌های مردمی هم با توجه به غیرحضوری شدن مدارس، نقش قابل‌توجهی در فراهم کردن امکانات دسترسی کودکان به فضای مجازی ایفا کرده و می‌کنند. درنهایت باید توجه کرد که در حال حرکت به سمت آمار 100 درصدی کودکان برخط هستیم، لذا آمار کنونی تنها از جنبه عدالت دسترسی و اینکه مشخص کنیم در عرصه زیرساختی چه اولویت‌هایی مدنظر است اهمیت پیدا می‌کند اگرنه در بحث موردنظر گزارش حاضر که از منظر علوم اجتماعی به مسئله کودک و نوجوان برخط و آسیب‌ها و فرصت‌های آن می‌نگرد، باوجود دسترسی کنونی قریب به‌اتفاق کودکان و نوجوانان به فضای مجازی، به اوج ضرورت خود رسیده است و اهمیت و ضرورت آن انکارناپذیر است.

بحث‌های کارشناسی در خصوص صیانت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی و اهمیت آن از اوایل دهه ۸۰ شمسی (۱۹۹۰ میلادی) با فراگیری اینترنت در دنیا مطرح شده است و ابتدا توجه به موضوع هرزه‌نگاری کودکان در فضای مجازی به علت شدت تعارض آن با اخلاق برجسته شد.هسته اصلی بحث صیانت از کودک در ذیل مباحث حقوق کودک است که آن‌هم ذیل موضوعات حقوق بشری مطرح می‌شود. حقوق بشر اساسی‌ترین و ابتدایی‌ترین حقوقی است که هر فرد به‌طور ذاتی، فطری و به‌صرف انسان بودن از آن بهره‌مند می‌شود.

فضای مجازی و فن‌آوری‌های دیجیتالی مرتبط، شیوه‌های جدیدی از سبک زندگی را برای کودکان فراهم آورده است. نظام آموزشی، تربیتی، مهارت آموزی، اوقات فراغت و سرگرمی و حتی اقتصاد و اشتغال، کودکان و نوجوانان با گسترش فضای مجازی، متحول شده است. با وجود مزایای قابل توجه در توسعه فناوری‌ها برای قشر کودک و نوجوان، معایب آن قابل چشم‌پوشی نیست به نحوی که امروزه بسیاری از کودکان و نوجوانان در معرض طیف وسیعی از محتواها، ارتباطات و رفتارهای مضر به‌صورت برخط قرار دارند. به اعتقاد اتحادیه بین‌المللی مخابرات، حفاظت از کودکان در فضای برخط همانگونه که چالشی جهانی است، نیاز به راهکاری جهانی دارد. درحالی‌که تلاش‌های زیادی برای بهبود حمایت برخط از کودکان در حال انجام است، اما تاکنون راهکارها بیشتر در سطح ملی بوده است تا بین‌المللی.

نظام حقوقی کودک، یک نظام حمایتی است، به این معنا که این قشر از جامعه نیازمند حمایت ویژه دولت است مانند قشر کارگر در برابر کارفرما، معلولین، قشر مسن جامعه، بیماران خاص و … که هر یک به‌نوعی و در سطح خاصی نیازمند حمایت ویژه حکومت برای تأمین نیازهای خود هستند. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های قوانین حمایتی، آمره بودن قوانین آن است که امکان توافق برخلاف آن و توافق برای کاهش تکالیف مشخص‌شده در آن وجود ندارد. علاوه بر این ویژگی دیگر قوانین حمایتی، بهره بردن از ضمانت اجراهای کیفری است که در قوانین حمایتی مرتبط با کودکان و نوجوانان مشهود است.