فضای مجازی عبارت است از نظامهای اجتماعی برآمده از تعامل کاربران بر بستر شبکه. بنابراین با شکلگیری نظامهای مختلف اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و … در این بستر، فضای مجازی امتداد فضای واقعی خواهد بود و در نتیجه دولتها تلاش خواهند کرد علاوه بر اعمال اقتدار بر این ساحت از زندگی شهروندان خود، از امنیت ملی خود در این فضا نیز محافظت نمایند. یکی از مهمترین مفاهیم موجود در ادبیات امنیت، مفهوم بازدارندگی است. امروزه و با گسترش فناوریهای دیجیتال، شاهد انواع تهاجمها و جنگها و جاسوسیهای سایبری نیز هستیم. در مقابل یکی از راهبردهای مشهور تأمین امنیت از دیرباز، مفهوم بازدارندگی بوده است.
در گزارش حاضر، با روشی توصیفی-تحلیلی مبتنی بر مطالعات کتابخانهای به بررسی مفهوم بازدارندگی سایبری، انواع نظرات پیرامون امکان آن، انواع راهبردهای ناظر بر آن، مسیرهای پیشروی آن در آینده و مفاهیم پیرامونی آن شامل قدرت سایبری، جنگ سایبری، حمله سایبری و دفاع سایبری، در ادبیات علمی و دانشگاهی دنیا پرداخته شده است. بازدارندگی به معنای منصرف کردن کسی از انجام کاری با ایجاد این باور در اوست که هزینههای این کار از منافع مورد انتظارش فراتر خواهد رفت.
سه مؤلفه اساسی بازدارندگی سایبری عبارت است از: سیستم دفاعی مستحکم برای محافظت از زیرساختها، توانایی انتساب و شناسایی مهاجم، تمایل و توانمندی تلافی علیه هر حملهای. در میان دانشمندان، دستهای معتقدند با درک تفاوتهای ماهوی فضای سایبری واقعی، میتوان راهبردهای زیر را برای بازدارندگی سایبری ارائه کرد: بازدارندگی از طریق انکار، مجازات، وابستگی متقابل و مشروعیتزدایی.
البته با توجه به مطالعات انجام شده و تجارت کسب شده در سطح جهان، راهبردی که شامل ترکیبی از موارد چهارگانه فوق باشد، برای ایجاد امنیت و بازدارندگی مناسبتر است. در نهایت، بررسی نقش فناوریهای دیجیتال در روابط میان بازیگران مختلف رقیب در چارچوب بازدارندگی بین حوزهای، تمرکز بر اثرات بازدارندگی سایبری در سطح عملیاتی و تاکتیکی، مورد توجه قراردادن اجبار به جای بازدارندگی، مفهومپردازی راهبرد درگیری مداوم و پایدار، چهار مسیر پیشبینی شده برای ادامه مطالعه بازدارندگی در آینده است.
