کتابی که پیشِ رو دارید، ایدههایی برای اندیشیدن و انتقادی نگریستن به باورهای عامیانهای است که در ارتباط با اینترنت، بهعنوان بستر و پلتفرم مادر، و نیز تمامی فناوریها و شبکههای رسانهای مبتنی بر آن شکل گرفتهاند.
از منظر سواد رسانهای، این کتاب، به تعبیر جاستین لوئیس، با رویکردی کاملاً انتقادی، ساختار و سازمان رسانهای اینترنت را به چالش کشیده و حقیقتِ مرتبط با ۵۰ باور نادرست (اسطوره) درباره ماهیت آن را افشا میکند. این اسطورهها طیف وسیعی از باورها و انگارههایی را که به اشتباه در ذهن و باور کاربران عجین شدهاند، پوشش میدهند و از زوایای مختلف به روشنگری درباره ابعاد آنها میپردازند.
این کتاب به لحاظ فنی دو ویژگی منحصربهفرد دارد: ۱) نویسندگان آن طیف وسیعی از محققان، پژوهشگران و نظریهپردازان برجسته در کشورهای اروپایی و آمریکایی هستند که خود از پایهگذاران اینترنت بوده و نقش مؤثری در نوآوری، تولید، انتشار و گسترش فناوریهای نوین داشتهاند. ۲) موضوعات، مؤلفهها و ابعاد بسیار فنی و پیچیده هر یک از اسطورهها، با ذکر مثالهایی از تجارب زیسته عموم کاربران اینترنت و شبکههای اجتماعی، به زبانی ساده و قابل فهم بیان شده است.
اهمیت این کتاب، بهخصوص برای دانشجویان، دانشآموزان، فرهنگیان، پژوهشگران و عموم کاربران اینترنت و شبکههای اجتماعی، از این جهت است که بهرغم افزایش سواد عمومی جامعه، از یک طرف روزبهروز بر حجم و میزان باورهای غلط در ارتباط با مباحثی همچون «آزادی در اینترنت»، «امنیت در اینترنت»، «بیطرفی اینترنت و شبکههای اجتماعی»، «وضعیت دادهها در اینترنت و شبکههای اجتماعی» و… افزوده میشود و از سوی دیگر، تعداد روزافزونی از کاربران، ناآگاه از اهداف و برنامهریزیهای ساختاری و پیچیده ذینفعان اصلی فناوریهای نوین، قربانی مطامع اقتصادی، تجاری و ایدئولوژیک آنها میشوند. از اینرو، تنها راه رهایی از این وضعیت، عمدتاً همانگونه که در تمامی تحقیقات و پژوهشهای پیشین به آن اشاره شده و در این کتاب نیز مورد تأکید قرار گرفته، رهایی از بند «ناآگاهی» و «اسطورههای» نادرستی است که عمداً در باورهای عمومی کاربران اینترنت نهادینه شدهاند.
در این مسیر، ارتقای «سواد رسانهای» عموم «نتوندان» از واقعیات و مسائل پشت پرده توسعه اینترنت و شبکههای اجتماعی و موبایلیِ وابسته به آن، مهمترین و والاترین گامی است که میتوان برداشت؛ اینکه چه کسانی اینترنت و فناوریهای وابسته به آن را توسعه دادهاند، حکمرانی آنها در دستان چه کسانی است، چه کسانی بیشترین بهره را از آنها میبرند، جهتگیری الگوریتمها و فناوریهایی همچون بلاکچین، نظیربهنظیر و پایانبهپایان به چه نحو است، چه اتفاقات و جریاناتی از زمان ورود کاربر به اینترنت تا هنگام خروج از آن در ارتباط با وی به وقوع میپیوندد، رابطه تولیدکننده محتوا با پلتفرم چیست، چه پیامدها و آسیبهایی متوجه کاربران است و دهها سؤال دیگر؛ موضوعات و مسائلی هستند که تنها در چارچوب گفتمان «سواد رسانهای» میتوان پاسخهای وثیق و قابل اتکایی برای آنها یافت.
