۱. از خانه‌های مسکونی تا راهبری حاکمیتی؛ نحوه شکل‌گیری مرکز در سال ۱۳۶۸
حجت‌الاسلام والمسلمین بهرامی با اشاره به تاسیس مرکز نور در سال ۱۳۶۸ (حدود ۹ سال پیش از پیدایش موتور جستجوی گوگل) اظهار داشت که این حرکت، حاصل یک شناخت به موقع و اقدام پیش‌دستانه در حوزه‌های دینی بوده است .
آغاز با امکانات حداقل: در سال‌های پایانی دهه ۶۰، جمعی از طلاب و مهندسان جوان در یک منزل مسکونی شخصی و با امکانات بسیار اولیه، کار پژوهشی کامپیوتر و علوم اسلامی را آغاز کردند .
دیدار تاریخی با مقام معظم رهبری: در نخستین سال رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (سال ۱۳۶۸)، تیم اولیه طرح خود را خدمت ایشون ارائه دادند. رهبر انقلاب با استقبال ویژه، فرمودند: «این کار هر روز که تأخیر بیفتد خسارت است.
نهادسازی و تثبیت ساختار: این تاکید منجر به تدوین اساسنامه مرکز شد که در آن ریاست عالیه مرکز با مقام معظم رهبری بود و جلسات اولیه هیئت امنا در حضور ایشان تشکیل می‌شد .
تاثیرگذاری فراملی: بهرامی به نقل از گزارش نماینده دانشگاهی ایران در عربستان اشاره کرد که اساتید اهل سنت در دانشگاه‌های آن کشور اذعان داشته‌اند با آشنایی با محصولات نور، تازه با برخی اصول و معارف واقعی شیعه آشنا شده‌اند .
۲. چالش‌های سخت‌افزاری دهه ۶۰؛ از رایانه‌های کمودور تا حذف علائم ویراستاری
بخش جذابی از این گفتگو به سختی‌ها و چالش‌های پردازش داده در سال‌های ابتدایی تاسیس مرکز اختصاص داشت .
استفاده از سیستم‌های خانگی و نوار کاست: به دلیل گرانی شدید کامپیوتر، کار تایپ اولیه متون روی دستگاه‌های کمودور (Commodore) انجام و اطلاعات روی نوارهای کاست ثبت می‌شد؛ سپس با وسایل ابداعی خودِ تیم به رایانه منتقل می‌گردید .
حذف علائم نگارشی برای مدیریت حافظه: به دلیل محدودیت شدید فضای ذخیره‌سازی، در متون حجیمی مانند بحارالانوار مجبور شدند علائم ویرایشی (نقطه، ویرگول، پرانتز) را حذف کنند تا فضای کافی برای اصل متون فراهم شود .
نگاه تردیدآمیز فضای سنتی: در ابتدای راه، برخی از علما تصریح می‌کردند که با کامپیوتر «علم به دست نمی‌آید» و بهتر است طلاب به درس و بحث سنتی بپردازند .
۳. تطور از کتابخانه دیجیتال به زیست‌بوم دانشی معنایی
ریاست مرکز نور با نفی این تصور که مرکز صرفاً کار خود را با تایپ ساده متون آغاز کرده، تاکید کرد که نگاه بنیان‌گذاران از ابتدا عمیق و معنایی بوده است .
بازنمایی جدید متون: تبدیل کتاب به کتابخانه دیجیتال فقط نمایش متن نیست، بلکه شامل اعراب‌گذاری (از جمله اعراب‌گذاری نزدیک به دو سوم متون حدیثی که قبلاً فاقد اعراب بودند)، برچسب‌گذاری، فهرست‌سازی تخصصی و ساخت درخت‌واره‌های دانشی است .
پیشگامی در پردازش هوشمند: مرکز نور از همان ابتدا کار موضوع برداری ماشین‌محور از بحارالانوار و استخراج روابط رجالی را کلید زد. نخستین مقاله استفاده از هوش مصنوعی در علوم اسلامی در سال ۱۳۸۱ در مجلات مرکز منتشر شد و نرم‌افزار خبره «درایه» نزدیک به ۲۰ سال پیش به بهره‌برداری رسید. پیش از ظهور هوش مصنوعی مولد، بیش از ۴۰ تا ۵۰ محصول هوشمند در مرکز نور تولید شده بود .
۴. عصر هوش مصنوعی مولد؛ چت‌بات‌های تخصصی و تولید ۱۸۰ هزار مقاله
حجت‌الاسلام بهرامی اقدامات مرکز نور پس از پیدایش هوش مصنوعی مولد و چت‌بات‌ها را در چهار محور اصلی تشریح کرد .
۱. تولید هوشمند محتوا: تبدیل ۱۸۰ هزار فیش فشرده تاریخی به ۱۸۰ هزار مقاله پژوهشی فارسی در پایگاه جامع تاریخ، که بازدید این پایگاه را نزدیک به ۱۰ برابر افزایش داده است .
۲. ترجمه سه زبانه متون تخصصی: ترجمه هوشمند حدود ۵۰۰ هزار مقاله علوم اسلامی و انسانی در پایگاه «نورمگز» به زبان‌های عربی و انگلیسی همراه با متن اصلی جهت تسهیل دادوستد علمی بین‌المللی .
۳. چت‌بات‌های گفتگوی تخصصی: راه‌اندازی سامانه‌های «گفتگو با حدیث»، «گفتگو با تفاسیر» و «گفتگو با کتب» (بر برقراری ارتباط پرسش‌وپاسخی هوشمند با بیش از ۱۵۰ هزار جلد کتاب تخصصی)
۴. سامانه گفتگو با بیانات رهبری: عرضه سامانه «گفتگو با رهبر» با همکاری انتشارات انقلاب اسلامی مبتنی بر مجموعه آثار و بیانات ایشان که به زودی منتشر خواهد شد.
۵. صیانت از داده‌ها، مالکیت معنوی و حکمرانی الگوریتمی
در پاسخ به این پرسش که چرا تمام منابع مرکز نور به‌صورت کاملاً آزاد روی موتورهای جستجوی خارجی مانند گوگل بارگذاری نمی‌شود، بهرامی دلایل حقوقی و راهبردی آن را تبیین کرد.
دسترسی رایگان گسترده: در حال حاضر از ۱۵۰ هزار جلد کتاب موجود در پایگاه نورلایو، مطالعه بیش از ۱۲۰ هزار جلد کاملاً رایگان است .
احترام به حقوق پدیدآورندگان: مرکز در برابر مولفان و ناشران متعهد به حفظ حقوق معنوی و مادی است و بارگذاری بدون ضابطه می‌تواند چرخه اقتصاد نشر و تعامل با ناشران را دچار اختلال کند .
تجربه موفق نورمگز در برابر گوگل اسکالر: با الگوگیری به موقع از الگوی پایگاه‌های تخصصی بین‌المللی، پایگاه «نورمگز» در سال ۱۳۸۶ راه‌اندازی شد و توانست نیاز پژوهشگران داخلی را برطرف کند، برخلاف تجربه ناموفق موتورهای جستجوی عمومی بومی .
جلوگیری از تغییر مرجعیت: اگر ابزارهای هوشمند بومی به موقع توسعه نیابند، کاربران و حتی نخبگان به پلتفرم‌های خارجی وابسته شده و این امر موجب تغییر مرجعیت علمی و آسیب شدید به حکمرانی دینی خواهد شد .
۶. نقشه راه راهبردی: توسعه «علوم انسانی دیجیتال» و تربیت نسل سوم پژوهشگران
رئیس مرکز تحقیقات نور در جمع‌بندی پایانی، توفیق اصلی مرکز نور را نه صرفاً حاصل کار طلاب و نه فقط حاصل کار مهندسان، بلکه مرهون شکل‌گیری «قشر سوم» دانست .
ضرورت رویکرد میان‌رشته‌ای واقعی: قشر سوم نیروهایی هستند که ظرفیت‌های علوم اسلامی و فناوری اطلاعات را توامان می‌شناسند و ادبیات «علوم انسانی دیجیتال» (Digital Humanities) را در عمل پیاده می‌کنند .
پرهیز از آموزش‌های سطحی کاربرمحور: حوزه‌ها و نهادهای فرهنگی نباید تنها به آموزش سطحیِ کنشگری در فضای مجازی اکتفا کنند، بلکه باید فلسفه، منطق و روش‌شناسی فناوری را آموزش دهند .
تاسیس رشته‌های تخصصی بومی: طراحی و اجرای رشته سطح ۳ «دین و فضای مجازی» در حوزه علمیه با سه گرایش تخصصی «هوش مصنوعی»، «بازی‌های دیجیتال» و «حکمرانی فضای مجازی» به عنوان گام عملیاتی مرکز برای رفع این خلاء ساختاری معرفی شد .