بیست‌وچهارمین نشست «پیکسل»؛ بررسی الزامات حکمرانی و تنظیم‌گری زیست‌بوم دیجیتال کودکان
بیست‌وچهارمین نشست از سلسله نشست‌های تخصصی «پیکسل» با موضوع «آینده کودکی در عصر پلتفرم‌ها؛ ارزیابی طرح‌های فضای مجازی سالم برای کودکان و نوجوانان»، روز چهارشنبه ۶ آبان ۱۴۰۵ به همت پژوهشگاه فضای مجازی و با همکاری اندیشکده نظام مسائل حکمرانی کشور در خانه اندیشه‌ورزان برگزار شد.
در این نشست، سید آرش وکیلیان، مدیرکل فرهنگی اجتماعی معاونت محتوای مرکز ملی فضای مجازی؛ عباس سیاح طاهری، معاون کاربران و تنظیم‌گری اجتماعی ساترا؛ قاسم‌زاده، مشاور وزارت ارتباطات در توسعه زیست‌بوم کودک؛ مصطفی ری‌پور، مدیرعامل پلتفرم دیجیتون؛ سوده مهتاب‌پور، دستیار معاون پرورشی وزیر آموزش و پرورش و احسان ابراهیمی، قائم‌مقام مجموعه نویان به بررسی چالش‌ها و الزامات حفاظت از کودکان در فضای مجازی پرداختند.
سید آرش وکیلیان، مدیرکل فرهنگی اجتماعی معاونت محتوای مرکز ملی فضای مجازی: وکیلیان با ارائه یافته‌های پیمایش اتحادیه اروپا با مشارکت بیش از ۲۸ هزار کودک و نوجوان، از کاهش احساس امنیت کودکان در فضای مجازی از ۶۵ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۴۸ درصد خبر داد. وی با اشاره به گسترش قلدری سایبری، مواجهه با محتوای خشن و نگرانی‌های حریم خصوصی در استفاده از هوش مصنوعی، بر ضرورت گذار از محدودسازی صرف به سمت نظارت بر عملکرد پلتفرم‌ها و مسئولیت‌پذیری آن‌ها تأکید کرد.
عباس سیاح طاهری، معاون کاربران و تنظیم‌گری اجتماعی ساترا: سیاح طاهری با تأکید بر تبدیل پلتفرم‌ها به ضلع سوم تربیت، رده‌بندی سنی محتوا را به‌تنهایی ناکافی دانست. وی بر ضرورت ارائه راهنمای محتوایی به والدین، تقویت ابزارهای کنترل والدین و مسئولیت‌پذیری سکوها در قبال عملکرد الگوریتم‌های پیشنهادگر تأکید کرد.
قاسم‌زاده، مشاور وزارت ارتباطات در توسعه زیست‌بوم کودک: قاسم‌زاده چهار الزام اساسی توسعه زیست‌بوم کودک را رده‌بندی دقیق محتوا، ارزیابی مستمر خدمات، تأمین الزامات امنیتی و توجه به پایداری اقتصادی برشمرد و ایجاد مرجع واحد ارزیابی محتوا را از ضرورت‌های اعتمادسازی در این حوزه دانست.
مصطفی ری‌پور، مدیرعامل پلتفرم دیجیتون: ری‌پور با اشاره به چالش‌های اقتصادی پلتفرم‌های کودک و نابرابری میان محتوای داخلی و خارجی، هوش مصنوعی مولد را از مهم‌ترین تحولات آینده این حوزه دانست. وی هشدار داد که تولید محتوای آنی و تعاملی توسط کودکان، الگوهای سنتی رده‌بندی محتوا را با چالش جدی مواجه خواهد کرد.
سوده مهتاب‌پور، دستیار معاون پرورشی وزیر آموزش و پرورش: مهتاب‌پور با انتقاد از فاصله میان سیاست‌گذاری‌های حاکمیتی و واقعیت زیست روزمره دانش‌آموزان، فقدان منطق مشترک میان نهادهای سیاست‌گذار، پلتفرم‌ها و نظام آموزشی را از موانع اثربخشی اقدامات موجود دانست و بر ضرورت شناخت میدانی از مسائل کودکان و نوجوانان تأکید کرد.
احسان ابراهیمی، قائم‌مقام مجموعه نویان: ابراهیمی با اشاره به تجربه پلتفرم شاد، بر ضرورت نگاه مهندسی کلان و پرهیز از اقدامات جزیره‌ای تأکید کرد. وی سواد دیجیتال کودکان، آگاهی و هدایتگری والدین و مسئولیت‌پذیری پلتفرم‌ها را سه رکن اصلی ساماندهی زیست‌بوم کودک دانست و خواستار نهادینه‌سازی حفاظت از کودکان در معماری فنی سکوها شد.
جمع‌بندی
مباحث این نشست بر ضرورت تحول در الگوی حکمرانی فضای مجازی کودکان تأکید داشت. حفاظت مؤثر از کودکان صرفاً از مسیر محدودسازی و کنترل دسترسی محقق نمی‌شود، بلکه نیازمند تنظیم‌گری هوشمند، نظارت بر الگوریتم‌ها، حفاظت از داده‌های شخصی، توسعه محتوای بومی و مسئولیت‌پذیری پلتفرم‌هاست.
این نشست با تأکید بر ضرورت هم‌افزایی میان حاکمیت، خانواده، نظام آموزشی و بخش خصوصی، بر اهمیت حرکت به سمت زیست‌بومی ایمن و متناسب با نیازهای کودکان و نوجوانان به کار خود پایان داد.