امروزه، فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی نفوذ انکارناپذیری در همۀ ساحت‌های زندگی بشری پیدا کرده‌اند؛ آن‌چنان‌که تقریباً تمام حوزه‌ها، از اقتصاد و سیاست گرفته تا فرهنگ و روابط انسانی، تحت تأثیر آن‌ها قرار گرفته است. درواقع، به‌دلیل همین تأثیرگذاری گسترده است که مباحث غیرفنی هوش مصنوعی نیز به‌اندازۀ مباحث فنی آن در جریان است و اهمیت خاصی دارد. در کتاب حاضر، با گردآوری و ترجمۀ معتبرترین مقالات مرتبط با حوزۀ هوش مصنوعی، می‌کوشم ضمن واکاوی ابعاد گوناگون فلسفی، اجتماعی و اخلاقی این حوزۀ پیشرو در فناوری‌های نوظهور و درحال‌توسعه، اثری آموزنده و الهام‌بخش در زمینۀ مطالعات هوش مصنوعی فراهم کنم.

این کتاب در پنج بخش اصلی و سیزده فصل (زیربخش فرعی) تنظیم شده است که هریک از بخش‌های اصلی، تبیین یکی از حوزه‌های اصلی مطالعات هوش مصنوعی را بر عهده دارد. در بخش اول که جنبۀ مقدماتی دارد، اولاً، خواننده در جریان تکامل مفهومی ـ تاریخی هوش مصنوعی قرار می‌گیرد و به نگاهی کلی و بسترمند به این فناوری دست می‌یابد؛ ثانیاً، تا حدود زیادی هوش مصنوعی را از حالت جعبه‌سیاه خارج کرده و فهمی انضمامی برای علاقه‌مندان و مخاطبان فراهم می‌کند. حصول این درک مفهومی، فنی و تاریخی، زمینه را برای طرح بحث‌های فلسفی در حوزۀ هوش مصنوعی آماده خواهد کرد. با خواندن بخش دوم و آشنایی با بحث‌های فلسفی، خواننده برای قدم‌گذاشتن به بخش سوم و طرح بحث‌های اخلاقی در حوزۀ هوش مصنوعی آماده می‌شود. در بخش چهارم، تأثیرات این فناوری بر جامعه را بررسی می‌کنم که البته خالی از وجوه اخلاقی نیست. گفت‌وگو دربارۀ تأثیرات هوش مصنوعی بر جامعه، به‌طور طبیعی به پرسش از نحوۀ مدیریت و کنترل پیامدهای این فناوری کشیده می‌شود. در بخش پنجم، پرسشی را دربارۀ حوزۀ حکمرانی هوش مصنوعی بررسی می‌کنم. در ادامه، توضیح و شرح دقیق‌تری از بخش‌های اصلی و فصل‌های مرتبط با آن‌ها ارائه خواهم کرد. گفتنی است، اعداد نوشته‌شده در کروشه [] ارجاع به بخش منابع هر فصل است.

چنان‌که پیش‌تر نیز اشاره شد، بخش اول کتاب به مباحث مقدماتی حوزۀ هوش مصنوعی اختصاص دارد. در فصل اول این بخش، از تفکیک «هوش مصنوعی به‌مثابۀ علم» و «هوش مصنوعی به‌مثابۀ مهندسی» سخن به میان آمده است و انواع رویکردها به تعریف و مفهوم‌سازی هوش انسانی را بررسی و مرور می‌کنم. فصل دوم این بخش به تاریخچۀ هوش مصنوعی اختصاص دارد. این تاریخچه تقویمی نیست؛ یعنی در آن صرفاً به ذکر رویدادهای مهم و نقاط عطف تاریخ هوش مصنوعی بسنده نشده است، بلکه تکامل مفهومی هوش مصنوعی را نیز دنبال کرده است. همین رویکرد مفهومی است که باعث شده در این فصل تا حدودی وارد بحث‌های فنی نیز بشوم و به این ترتیب، هوش مصنوعی را از حالت جعبه‌سیاه خارج کنم. هر دوی این فصول از کتاب «هوش مصنوعی: چیزهایی که نیاز است همگان بدانند»، نوشتۀ جری کاپلان، انتخاب شده است. این کتاب را انتشارات دانشگاه آکسفورد در سال ۲۰۱۶ منتشر کرده است و یکی از بهترین منابع غیرتخصصی و غیرفنی برای آشنایی با هوش مصنوعی به‌شمار می‌رود.